Çerkes halkının 1864’te yaşadığı sürgün ve kayıpların 162. yılında İstanbul Şişhane’de düzenlenen anma programında binlerce kişi tarihî hafızayı yaşatmak, kültürel kimliğe sahip çıkmak ve adalet taleplerini dile getirmek için bir araya geldi.
Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 162. yıldönümü dolayısıyla İstanbul’da düzenlenen anma etkinlikleri, Kafkas sivil toplum kuruluşlarının organizasyonuyla gerçekleştirildi. Beyoğlu Şişhane’de düzenlenen programlarda, hem akademik konferans hem de geniş katılımlı açık hava anması yapıldı.
Şişhane Bilim Salonu’ndaki konferansta Şogen Ümit Dinçer, “Çerkes Soykırımı: Ortak Bilinç, Ortak Gelecek” başlıklı sunumunda tarihî süreci, sürgünün toplumsal etkilerini ve günümüzde kimlik mücadelesini ele aldı. Dinçer, Çerkes kimliğinin hem anavatanda hem diasporada korunması için ortak bilinç ve dayanışmanın önemine dikkat çekti.
Günün ikinci bölümünde Şişhane Meydanı’nda yaklaşık 1.500 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen anma programında, sürgünde hayatını kaybedenler için saygı duruşunda bulunuldu, dualar okundu ve ağıtlar seslendirildi.
162 yıllık acı Babalı’da yeniden hatırlandı: Çerkes Sürgünü anıldı
Kocaeli’nin Kandıra ilçesindeki Babalı Kültür Alanı, 1864 Büyük Çerkes Sürgünü ve Soykırımı’nın 162’nci yılında anlamlı bir anma programına ev sahipliği yaptı. Tarihin en büyük zorunlu göçlerinden biri olarak kabul edilen sürgünde hayatını kaybedenler, düzenlenen etkinliklerle anıldı.
Kocaeli Kafkas Kültür Derneği öncülüğünde; Gebze Kuzey Kafkas 
Kültür ve Dayanışma Derneği, Körfez Kafkas Kültür Derneği, Karamürsel Kuzey Kafkas Derneği, Uzuntarla Adige Kültür Derneği, Ketenciler Çerkes Kültür Derneği ve Kocaeli Dostluk Kulübü’nün oluşturduğu Anma Komitesi tarafından hazırlanan programa, Kocaeli Valiliği, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ve Kandıra Belediyesi destek verdi.
YORUM
21 Mayıs: Çerkes Hafızasının Sessiz Çığlığı
18 ve 19. Yüzyıllarda yaşanan büyük Çerkes kırımını sembolize eden 21 Mayıs anmaları yalnızca geçmişin yasını değil; bir halkın varlığını, dilini, kültürünü ve tarihî hafızasını koruma mücadelesini de temsil ediyor. Ancak bugün gelinen noktada, anavatanda yas gününün bir “güvenlik meselesi” gibi ele alınması; diasporada ise diplomatik dengeler uğruna sessizliğin tercih edilmesi, Çerkes toplumunda derin bir hayal kırıklığı ve adalet duygusunda kırılma meydana getiriyor.
Rusya’nın tarihî hafızaya yönelik kontrolcü yaklaşımı, anavatandaki yerel yönetimlerin kısıtlayıcı refleksleri ve Türkiye’nin bu yıl Cumhurbaşkanlığı düzeyinde beklenen anma mesajını yayınlamaması; “hafıza siyaseti” tartışmasını yeniden küresel ve bölgesel gündeme taşıdı.
Anavatanda ‘Güvenlik’ Barajı: Nalçik’te Neler Oluyor?
Kuzey Kafkasya’da her yıl en çok tartışılan konuların başında, Çerkeslerin en doğal hakkı olan “anma hakkına” yönelik kısıtlamalar geliyor. Kabardey-Balkar Cumhuriyeti’nin başkenti Nalçik’te, geçmiş yıllardan beri 21 Mayıs yürüyüşleri öncesinde yapılan resmi uyarılar, etkinliklere getirilen sınırlandırmalar ve aktivistlere dönük idari müdahaleler, toplumda ciddi bir huzursuzluk kaynağı.
Çerkes toplumu haklı olarak şu soruyu yöneltiyor: Bir halkın tarihindeki en büyük trajediyi anması, neden bir güvenlik tehdidi olarak kodlanıyor? Bir anma töreni, siyasi bir başkaldırı değil; saf bir hafıza ifadesidir. Güçlü devletler geçmişlerini saklayan değil, zor sorularla ve tarihleriyle yüzleşebilen devletlerdir.
Ankara’da Sembolik Kırılma: 2026’da Neden Mesaj Yayınlanmadı?
Madalyonun Türkiye tarafında ise diaspora, devlet düzeyindeki sembolik yaklaşımlarda yaşanan değişimi endişeyle takip ediyor. 2018 yılından itibaren Cumhurbaşkanlığı seviyesinde düzenli olarak yapılan açıklamalar, Çerkes vatandaşlar ve diaspora açısından önemli bir “tarihsel tanınma” göstergesi olarak kabul ediliyordu.
Bu doğrultuda, içinde bulunduğumuz 2026 yılında bu düzeyde bir mesajın gelmemesi, geniş kitleler tarafından basit bir “iletişim eksikliği” olarak değil, dış politikadaki diplomatik dengeler nedeniyle yaşanan sembolik bir geri adım ve kırılma olarak değerlendirildi.
İktidarlar Değişir, Hafıza Kalır
21 Mayıs’ın özündeki mesaj nefret değil; hafıza, adalet ve barış talebidir. Halkların hafızası, devletlerin konjonktürel siyasi gündemlerine göre açılıp kapanan bir vana değildir.
Devletler değişir, iktidarlar değişir, diplomatik dengeler yeniden kurulur; ancak 162 yıllık o derin iz yaşamaya devam eder. Çünkü gerçek ve kalıcı bir barış; unutmakla veya unutturmakla değil; ancak hatırlamak, anlamak ve cesaretle yüzleşmekle mümkündür.
Anma etkinlikleri İzmit Fevziye Parkı’ndaki Sürgün Anıtı’nda Kur’an-ı Kerim tilaveti ve karanfil bırakılmasıyla başladı. Ardından katılımcılar Kandıra Karaağaç Mezarlığı’na geçti. Burada sürgün sırasında hayatını kaybedenler için dualar edildi.
Programın devamında Babalı Camii önünde toplanan vatandaşlar, bayraklar eşliğinde Babalı Kültür Alanı’na kortej yürüyüşü gerçekleştirdi. Törende konuşmalar yapılırken, sürgünde yaşamını yitirenlerin anısına Karadeniz’e çelenk ve karanfiller bırakıldı.
Etkinlikte, Çerkes halkının yaşadığı büyük acıların unutulmaması ve gelecek nesillere aktarılması gerektiği vurgulandı. Konuşmacılar, 162 yıl önce yaşanan sürgünün yalnızca geçmişin bir hatırası olmadığını, zorunlu göçlerin ve insanlık dramlarının karşısında ortak bir vicdan çağrısı taşıdığını ifade etti.
Programda ağıtlar okunurken, meşaleli yürüyüş düzenlendi ve geleneksel Nart Ateşi yakıldı. Katılımcılar, Babalı Sahili’nde atalarının yaşadığı acıların izlerini taşıyan bölgede bir araya gelerek sürgün yolunda hayatını kaybedenleri saygı ve hüzünle andı.
Anma programına çok sayıda vatandaşın yanı sıra Kafkas ve Çerkes derneklerinin temsilcileri katıldı.
Samsun’da Çerkes Soykırımı ve Sürgünü anıldı: Karadeniz’e karanfil bırakıldı
21 Mayıs 1864 Büyük Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 162’nci yıl dönümü dolayısıyla Samsun’da anma programı düzenlendi. Kafkas Dernekleri Federasyonu (KAFFED) ve Samsun Çerkes Derneği tarafından gerçekleştirilen etkinlikte, sürgün yollarında yaşamını yitiren Çerkesler anıldı.
Samsun’un Atakum ilçesi Çobanlı İskele Meydanı’nda başlayan programa, Türkiye’nin farklı illerinden gelen katılımcıların yanı sıra siyaset ve sivil toplum temsilcileri de katıldı. Program kapsamında atlı kortej eşliğinde gerçekleştirilen yürüyüşte katılımcılar, Adnan Menderes Bulvarı üzerinden ilerledi.
Yürüyüşün ardından Karadeniz’e “1864” yazılı çelenk ve kırmızı karanfiller bırakıldı. Sürgünde hayatını kaybedenler için Adigece ve Abhazca dualar okunurken, tarihsel hafızanın korunması ve yaşanan acıların unutulmaması gerektiği vurgulandı.
KAFFED Genel Başkanı Ünal Uluçay, anma programında yaptığı konuşmada, 21 Mayıs 1864’ün Çerkes halkı açısından büyük bir acının ve koparılmış bir hafızanın simgesi olduğunu söyledi.
Uluçay, “Atalarımızı kaybettiğimiz 21 Mayıs 1864’ün 162’nci anma yıl dönümünü bu yıl da Samsun’da anıyoruz. Karadeniz’in incisi Samsun’dayız. Anavatana en yakın sahillerden biri olan bu bölgede, hayatını kaybeden atalarımızı yad ediyoruz” dedi.
Programda ayrıca oratoryo ve tiyatro gösterileri sahnelendi, sahilde Nart Ateşi yakıldı. Etkinlik, meşale yürüyüşü ve sembolik mezar taşı nöbetiyle sona erdi.
Anma programına AK Parti Tokat Milletvekili Mustafa Arslan, İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, AK Parti Samsun İl Başkanı Mehmet Köse, İlkadım Belediye Başkanı İhsan Kurnaz, Samsun Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Melih Perçin, Dünya Çerkes Birliği Genel Başkan Yardımcısı Öner Yılmaz, KAFFED Genel Başkanı Ünal Uluçay, Samsun Çerkes Derneği Başkanı İlhan Ayrancı ve çok sayıda vatandaş katıldı.
Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 162. yılı Beylikdüzü’nde de anıldı
Çerkes halkının 21 Mayıs 1864’te yaşadığı Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 162’nci yılı, Beylikdüzü’nde düzenlenen programla anıldı.
Beylikdüzü Belediyesi ve Çerkes Kültür Evi Derneği iş birliğiyle Yaşam Vadisi 2. Etap’ta gerçekleştirilen anma töreni, meşaleler eşliğinde düzenlenen kortej yürüyüşüyle başladı. Katılımcılar, Çerkes Soykırım ve Sürgün Anıtı’na çelenk bırakarak sürgün ve soykırım sürecinde hayatını kaybedenleri andı.
Programda ayrıca sembolik mezar taşlarıyla nöbet tutuldu, sürgün yollarında yaşamını yitirenler için anma gerçekleştirildi. Gecenin sonunda geleneksel Nart Ateşi yakıldı.
Törende konuşan katılımcılar, Çerkes halkının yaşadığı tarihsel acıların unutulmaması ve gelecek kuşaklara aktarılması gerektiğine dikkat çekti. Konuşmalarda, kültürel mirasın korunmasının ve dayanışmanın önemi vurgulandı.
Anma programına Çerkes Kültür Evi Derneği Başkanı Mehmet Yetişkin, Beylikdüzü Kent Konseyi Başkanı İsmail Bozan, İYİ Parti Beylikdüzü İlçe Başkanı Mehmet Abdioğlu, Çorlu Kuzey Kafkas Çerkes Derneği Başkanı Seyhan Yıldırım, İstanbul Abhaz Derneği Başkanı Elif Tapşın Berkkan, Kafkas Dernekleri Federasyonu Yönetim Kurulu Üyesi Onur Arı, Çerkes Kültür Evi eski Dernek Başkanı Ömer Çötok ile çeşitli Kafkas ve Çerkes derneklerinin temsilcileri katıldı.
Katılımcılar, 162 yıl önce yaşanan acıların tarihsel hafızada yaşatılmasının ve barış, dayanışma ile kültürel değerlerin gelecek nesillere aktarılmasının önemine vurgu yaptı.
Çerkes Sürgünü’nde hayatını kaybedenler Bandırma’da anıldı
Bandırma’da, 21 Mayıs 1864 Çerkes Sürgünü ve Soykırımı’nda hayatını kaybedenler için anma programı düzenlendi.
Bandırma Kuzey Kafkasya Kültür Derneği tarafından Barış Manço Kültür Merkezi önünde gerçekleştirilen lokma hayrına vatandaşlar yoğun ilgi gösterdi. Programda, sürgün yollarında yaşamını yitirenler anıldı.
Etkinliğe katılan Bandırma Belediye Başkanı Dursun Mirza, dernek üyeleriyle bir araya gelerek vatandaşlarla sohbet etti.
Başkan Mirza yaptığı açıklamada, “Dernek Başkanı Sayın Cihat Bayram’a ve dernek yönetimine teşekkür ediyorum. Hayatını kaybeden tüm atalarımızı rahmet ve saygıyla anıyorum. Ruhları şad olsun” ifadelerini kullandı.
Anma programında, Çerkes halkının tarihsel hafızasının korunmasının ve yaşanan acıların gelecek nesillere aktarılmasının önemi vurgulandı.
BURSA’DA GENİŞ KATILIMLI ANMA
Bursa’da dernek binası önündeki 1864 Anıt Parkı, anlamlı bir anma programına ev sahipliği yaptı. Geceye İYİ Parti Milletvekili Yüksel Selçuk Türkoğlu, AK Parti İl Başkan Yardımcısı Kamil Bayramiç, Saadet Partisi İl Başkanı Hamza Gürsel, KAFFED yöneticileri, Kafkas toplulukları, sivil toplum örgütleri ve çok sayıda vatandaş katıldı.
Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Şahin Biba ve Nilüfer Belediye Başkanı Şadi Özdemir’in çelenk gönderdiği programa; Önder Sav, milletvekilleri Nurhayat Altaca Kayışoğlu ve Ahmet Kılıç’ın yanı sıra sanatçılar Ece Gürsel, Ezel Akay ile milli futbolcular Altay Bayındır ve Umut Nayir de yazılı/görüntülü mesajlarla destek verdi.
Anma programı, “21 Mayıs’ın acısını unutmadan, hafızamızı ve kültürümüzü yaşatmaya devam edeceğiz” kararlılığıyla son buldu.
Çerkes ve Abhazlar, Kafkas Sürgünü’nde hayatını kaybeden atalarını Düzce’de andı
Düzce’de, 1864 Kafkas Sürgünü’nün 162’nci yıl dönümü dolayısıyla Çerkes ve Abhazlar tarafından anma programı düzenlendi. Kafkaslardan sürgün edilen ve yolculuk sırasında hayatını kaybedenler dualarla anıldı.
Kafkas Dernekleri Federasyonu’na bağlı derneklerin katılımıyla gerçekleştirilen programda ilk olarak Uzun Mustafa Mahallesi’nde bulunan Kafkas Anıtı’na çelenk ve kırmızı karanfiller bırakıldı.
Törene AK Parti Düzce Milletvekili Ayşe Keşir, Düzce Belediye Başkan Yardımcısı Hasan Günden, Kafkas derneklerinin yöneticileri, vatandaşlar ve davetliler katıldı. Anıta çelenk bırakılmasının ardından yaklaşık 3 bin kişi Anıtpark Meydanı’na yürüdü. Burada Kafkasya’dan gelen imamlar tarafından dualar edildi.
Düzce Adige Kültür Derneği Başkanı Ayşe Sezgin, 21 Mayıs 1864 tarihinin yalnızca bir tarih olmadığını belirterek, sürgünün bir halkın vatanından koparıldığı, ailelerin parçalandığı ve hafızalarda derin izler bırakan bir dönem olduğunu ifade etti.
Sezgin, “162 yıl önce yaşanan sürgünde köyler yakıldı, insanlar zorlu yolculuklara mahkum edildi. Bir halk diliyle, kültürüyle ve hafızasıyla yaşar. Bizler, her şeyini kaybetse de onurunu kaybetmeyen insanların torunlarıyız” dedi.
Düzce Abhaz Derneği Başkanı İlhan Kıymet ise Abhaz halkının da diğer Kafkas halkları gibi 1864 ve sonrasında sürgüne uğradığını belirterek, Anadolu topraklarının kendileri için yeni bir yurt olduğunu söyledi.
Kıymet, “Abhaz halkı ve diğer Kafkas halkları bu topraklarda yaşam kurmuş, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda kurucu unsurlar arasında yer almıştır” ifadelerini kullandı.
Reyhanlı’da Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 162’nci yılı anıldı
Reyhanlı’da, 21 Mayıs 1864 Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 162’nci yıl dönümü dolayısıyla anma programı düzenlendi.
Reyhanlı Çerkes Derneği öncülüğünde gerçekleştirilen programda, sürgün sırasında hayatını kaybedenler anıldı. Etkinlik kapsamında Çerkes kadınları tarafından hazırlanan geleneksel hamur işi şelame vatandaşlara dağıtıldı. Yapılan ikramların, yaşamını yitirenlerin ruhlarına hediye edildiği belirtildi.
Programın devamında katılımcılar yürüyüş gerçekleştirerek sürgün yollarında hayatını kaybedenleri andı.
Reyhanlı Çerkes Derneği Başkanı Şamis Apiş, 21 Mayıs 1864’ün Çerkes halkı açısından derin bir acının simgesi olduğunu belirtti.
Apiş, “Çerkes halkı, sürgün bir halk olarak dünyada 50’ye yakın ülkede sürdürdüğü yaşamında 162’nci yılını tamamladı. 21 Mayıs 1864; Çerkes halkının kendisini var eden bağlardan koparıldığı, 1,5 milyona yakın insanın vatanlarından zorla ayrılmak zorunda bırakıldığı kara bir gündür” dedi.
Çerkes halkının yaşadığı acıları unutmadan dilini, kültürünü ve kimliğini yaşatmaya devam edeceğini ifade eden Apiş, tarihsel hafızanın gelecek nesillere aktarılmasının önemine dikkat çekti.
Anma programı, sürgünde hayatını kaybedenlerin saygı ve dualarla anılmasıyla sona erdi.
162 yıllık acı Göksun’da dualarla anıldı: Çerkes Sürgünü unutulmadı
1864 Büyük Çerkes Sürgünü’nün 162’nci yıl dönümü dolayısıyla Kahramanmaraş’ın Göksun ilçesinde anma programı düzenlendi. Çerkes halkının anayurdundan koparıldığı ve sürgün yollarında binlerce kişinin hayatını kaybettiği büyük acı, dualar ve karanfillerle anıldı.
Göksun ilçesi Fındık Mahallesi’nde bulunan Çerkes Sürgünü Anıtı önünde gerçekleştirilen program, Afşin Kafkas Derneği, Kahramanmaraş Kafkas Kültür Derneği ve Göksun Çerkes Kültür Derneği’nin ortak organizasyonuyla yapıldı.
Anma programına; Göksun Kaymakamı Mustafa Emre Kılıç, Afşin Kaymakamı Muammer Sarıdoğan, Göksun Belediye Başkanı Selim Cüce, Afşin Belediye Başkanı Koray Kıraç, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Serdar Atalar, AK Parti Kahramanmaraş İl Başkanı Muhammed Burak Gül, AK Parti ilçe yöneticileri, sivil toplum kuruluşu temsilcileri ve çok sayıda vatandaş katıldı.
Program kapsamında ilk olarak Çerkes Sürgünü Anıtı ziyaret edildi. Katılımcılar, anıta karanfiller bırakarak sürgünde hayatını kaybedenler için dua etti. Ardından Adatepe Göleti’ne karanfiller bırakılarak hayatını kaybedenlerin anısı yaşatıldı.
Programda konuşan Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Serdar Atalar, 21 Mayıs 1864 tarihinin Çerkes halkı için derin bir acının simgesi olduğunu belirtti.
Kendisinin de Çerkes kökenli olduğunu ifade eden Atalar, “21 Mayıs 1864 bir halkın ana yurdundan koparıldığı, ailelerin parçalandığı ve binlerce insanın büyük acılar yaşadığı hüzün dolu bir tarihtir. Aradan geçen 162 yıla rağmen o acının izleri hâlâ yüreklerimizde yaşamaktadır” dedi.
Atalar, geçmişin acılarından ayrışma değil dayanışma çıkarılması gerektiğini vurgulayarak, kültürel mirasın korunmasının önemine dikkat çekti.
Kahramanmaraş Kafkas Kültür Derneği Başkanı Hami Koç ise her yıl düzenlenen programlarla atalarını dualarla andıklarını ifade etti.
Anma programı, katılımcıların sürgünde hayatını kaybedenleri rahmet ve saygıyla anmasıyla sona erdi.
Çorum’da Çerkes Sürgünü’nün 162’nci yılı için sessiz yürüyüş düzenlendi
Çerkes halkının 21 Mayıs 1864’te yaşadığı sürgünün 162’nci yıl dönümü dolayısıyla Çorum’da anma yürüyüşü gerçekleştirildi.
Çorum Kafkas Kültür Derneği öncülüğünde düzenlenen program kapsamında vatandaşlar, Pir Baba Parkı’nda bir araya geldi. Çerkes bayraklarıyla yürüyüşe katılan grup, sürgün anısına dikilen ağacın bulunduğu Kültür Park’a kadar sessiz yürüyüş gerçekleştirdi.
Anma programında konuşan Çorum Kafkas Kültür Derneği Başkanı Ömer İder, 21 Mayıs 1864’ün Çerkes halkının ana vatanı Kafkasya’dan koparıldığı, büyük acıların yaşandığı bir tarih olduğunu söyledi.
İder, “21 Mayıs yalnızca bir tarih değildir. 21 Mayıs gözyaşıdır, ayrılıktır, vatansız bırakılan insanların sessiz çığlığıdır. Karadeniz’in karanlık sularında kaybolan canlarımızın ve sürgün yollarında hayatını kaybeden atalarımızın hatırasıdır” dedi.
Anma etkinliklerinin yalnızca geçmişi hatırlamak için değil, tarihsel hafızayı canlı tutmak amacıyla düzenlendiğini belirten İder, Çerkes halkının yüzyıllardır kimliğini, dilini ve kültürünü koruma mücadelesi verdiğini ifade etti.
İder, “Bizler sürgünün çocuklarıyız ama aynı zamanda direnişin ve asaletin temsilcileriyiz. Kültürümüzü yaşatmak, dilimizi korumak ve gençlerimize tarihimizi anlatmak hepimizin ortak sorumluluğudur” diye konuştu.
Çerkes Sürgünü ve Soykırımı’nın insanlık tarihinin büyük trajedilerinden biri olduğunu vurgulayan İder, yaşanan acıların unutulmaması ve uluslararası kamuoyunda tanınması gerektiğini dile getirdi.
Program, sürgünde hayatını kaybedenler için yapılan anma ve dualarla sona erdi.
Kayseri’de Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 162’nci yılı için anma yürüyüşü düzenlendi
Kayseri’de, Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 162’nci yılı dolayısıyla anma yürüyüşü gerçekleştirildi.
Kayseri Kafkas Derneği tarafından düzenlenen programa, AK Parti Kayseri Milletvekilleri Murat Cahid Cıngı ve Bayar Özsoy, Kayseri Kafkas Derneği Başkanı Ümit Harun Akkaya ve çok sayıda vatandaş katıldı.
Mustafa Kemal Paşa Bulvarı üzerindeki eski Doğumevi kavşağında toplanan katılımcılar, atlı kortej eşliğinde Kadir Has Kongre Merkezi’ne kadar yürüdü.
Yürüyüş öncesinde açıklama yapan Kayseri Kafkas Derneği Başkanı Ümit Harun Akkaya, 21 Mayıs 1864’ün Çerkes halkının dünyanın farklı bölgelerine sürgün edildiği ve büyük acıların yaşandığı bir tarih olduğunu söyledi.
Akkaya, “21 Mayıs, Çarlık Rusyası’nın politikaları doğrultusunda başlayan ve yaklaşık 100 yıl süren askeri süreçlere karşı verilen direnişin, varoluş ve adalet arayışımızın tarihidir. Aradan 162 yıl geçmesine rağmen yaşanan tarihsel mağduriyetlerin etkileri günümüzde de devam etmektedir” dedi.
Çerkeslerin kendi anayurtlarında dahi dil ve kültürlerini koruma mücadelesi verdiğini ifade eden Akkaya, kültürel hakların güvence altına alınması ve ana dilin yaşatılması gerektiğini vurguladı.
Akkaya, “Asimilasyona karşı kültürel haklarımızın korunmasını, kaybolmak üzere olan ana dilimizin yaşatılmasına yönelik düzenlemeler yapılmasını ve tarihsel haksızlıkların uluslararası hukuk normları çerçevesinde telafi edilmesini talep ediyoruz” diye konuştu.
Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nde hayatını kaybedenleri rahmet ve saygıyla andıklarını belirten Akkaya, benzer acıların dünyanın hiçbir yerinde tekrar yaşanmaması temennisinde bulundu.
Program, sürgünde yaşamını yitirenlerin anılması ve katılımcıların yürüyüşüyle sona erdi.
Kafkas-Çerkes Vakfı 162 yıllık acıyı Samsun’da dualarla andı
Samsun Kafkas Çerkes Vakfı tarafından, 21 Mayıs 1864 Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 162’nci yıl dönümü dolayısıyla anma programı düzenlendi.
Karadeniz kıyısına ulaşan sürgün gemilerinin önemli duraklarından biri olan Samsun’da, Kılıçdede Camii’nde gerçekleştirilen programa vatandaşlar ve gençler yoğun ilgi gösterdi. Geleneksel Çerkes kıyafetleriyle programa katılan gençler, anmaya ayrı bir anlam kattı.
Akşam namazının ardından Kur’an-ı Kerim tilaveti ve dualarla başlayan programda konuşan Samsun Kafkas Çerkes Vakfı Başkanı Nurettin Güner, 21 Mayıs 1864 tarihinin Çerkes halkı açısından büyük bir felaketin simgesi olduğunu söyledi.
Güner, “21 Mayıs yalnızca bir savaşın sonu değil; Çerkes halkının anayurdundan koparıldığı, sistematik yok etme ve sürgün politikalarının zirveye ulaştığı kara bir tarihtir” dedi.
Program kapsamında vakıf tarafından hazırlanan basın açıklaması da kamuoyuyla paylaşıldı. Açıklamada, Çarlık Rusyası’nın uyguladığı politikalar sonucunda yüz binlerce Çerkes’in hayatını kaybettiği veya anayurtlarından sürgün edildiği ifade edildi.
Sürgün kafilelerinin Karadeniz’i ağır şartlar altında geçmek zorunda kaldığı belirtilen açıklamada, açlık, salgın hastalıklar ve zor yaşam koşulları nedeniyle büyük kayıplar yaşandığı vurgulandı.
Anma programının yapıldığı Kılıçdede Camii bölgesinin tarihsel önemine dikkat çekilen açıklamada, sürgün döneminde on binlerce Çerkes’in Samsun’a ulaştığı ve bölgede büyük mülteci kamplarından birinin kurulduğu belirtildi.
Denizli’de Çerkes Sürgünü ve Soykırımı’nın 162. Yılı Anıldı
Denizli Çerkes Derneği tarafından, Büyük Çerkes Sürgünü ve Soykırımı’nın 162. yıl dönümü dolayısıyla anma yürüyüşü ve tören düzenlendi. Etkinlik kapsamında dernek üyeleri ve vatandaşlar, Valilik karşısındaki Atatürk Parkı’nda bir araya gelerek 15 Temmuz Delikliçınar Şehitler Meydanı’na kadar yürüdü.
Türk ve Çerkes bayrakları ile “21 Mayıs 1864 Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nü unutmadık” yazılı pankart taşınan yürüyüşte, geleneksel Kafkas kıyafetleri dikkat çekti. Meydandaki törende 162 yıl önce yaşanan sürgün ve kayıplar anılırken, Kafkasya’ya duyulan özlem dile getirildi.
Denizli Çerkes Derneği Başkanı Sermet Al, yaptığı açıklamada sürgün yollarında ve Karadeniz’de hayatını kaybeden ataların hatırasını yaşatmaya devam edeceklerini belirterek, “Kimliğimizi, kültürümüzü ve acımızı ilk günkü gibi diri tutuyoruz” dedi. Al, etkinliğe katılan soydaşlara ve destek verenlere teşekkür etti.
Adana’da Çerkes Sürgünü’nün 162. Yıl Dönümü Anıldı
Adana’da, Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 162. yıl dönümü dolayısıyla anma etkinliği düzenlendi. Adana Çerkes Kültür Derneği tarafından gerçekleştirilen programa dernek üyeleri, sivil toplum temsilcileri ve çok sayıda vatandaş katıldı.
Saygı duruşuyla başlayan etkinlikte, sürgün sürecini anlatan sunum yapıldı ve GUBZE Grubu tarafından Çerkes ağıtları seslendirildi.
Adana Çerkes Kültür Derneği Başkanı Münevver Duman, 21 Mayıs 1864’ün yalnızca bir savaşın sonu değil, bir halkın ana yurdundan koparılışının tarihi olduğunu söyledi. Duman, sürgün yollarında hayatını kaybedenleri anarak, Çerkeslerin dilini, kültürünü ve kimliğini korumaya devam ettiğini ifade etti.
Prof. Dr. Cahit Arslan ise tarihî acıların unutulmaması gerektiğini belirterek, toplumların geçmişlerini hatırlayarak ayakta kaldığını vurguladı.
Program, tarihî sunumlar ve soru-cevap bölümünün ardından sona erdi.
Aydın Kuzey Kafkas Kültür Derneği: “21 Mayıs Halkımızın Acı Günü”
Aydın Kuzey Kafkas Kültür Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Sefa Soysever, 21 Mayıs Çerkes Sürgünü’nün yıl dönümü dolayısıyla açıklama yaptı. Soysever, 21 Mayıs’ın Kafkas halkları için tarihin en acı günlerinden biri olduğunu ifade etti.
Kafkas halklarının yaklaşık 300 yıl boyunca Rus istilasına karşı direndiğini belirten Soysever, savaşların ardından büyük bir sürgün sürecinin yaşandığını söyledi.
Soysever, “Tarihin gördüğü en büyük soykırımlardan birini yaşayan Kafkas halkları için 21 Mayıs çok önemli bir gündür. Direnen halklarımız maalesef başarılı olamadı ve sürgün edildi” dedi.
Osmanlı topraklarına gönderilen insanların zorlu yolculuklarda büyük kayıplar yaşadığını belirten Soysever, 21 Mayıs’ın hâlâ hafızalarda derin acılar bırakan bir tarih olduğunu vurguladı.
Soysever, benzer acıların hiçbir halk tarafından yeniden yaşanmaması temennisinde bulundu.
Biga’da Çerkes Sürgünü’nün 162. Yılı Aksaz Sahili’nde Anıldı
Biga’da, 21 Mayıs 1864 Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 162. yılı dolayısıyla anma programı düzenlendi. Biga Kafkas Kültür Derneği tarafından Aksaz sahilinde gerçekleştirilen etkinlikte, anayurtlarından koparılan ve sürgün yollarında hayatını kaybeden atalar anıldı.
Saygı duruşu ve dualarla başlayan programda Çerkesçe, Türkçe ve İngilizce konuşmalar yapıldı. Gecede Çerkes ağıtları seslendirilirken, Nart Ateşi yakıldı ve denize karanfiller bırakıldı.
Biga Kafkas Kültür Derneği Başkanı Ömer Kurtul, 21 Mayıs’ın bir halkın yaşadığı büyük insanlık dramının simgesi olduğunu belirterek, geçmişin unutulmadan kültürün ve kimliğin gelecek kuşaklara aktarılması gerektiğini söyledi.
Biga Belediye Başkanı Alper Şen ise konuşmasında, “21 Mayıs sadece bir tarih değil, bir hafıza nöbetidir” ifadelerini kullanarak yaşanan acıların barış ve insanlık adına hatırlanması gerektiğini vurguladı.
Programa Biga Belediye Başkanı Alper Şen, sivil toplum temsilcileri, dernek üyeleri ve çok sayıda vatandaş katıldı.
Eskişehir’de Çerkes Sürgünü’nün 162. Yılı Anıldı
Eskişehir’de, 21 Mayıs 1864 Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 162. yılı dolayısıyla anma etkinlikleri düzenlendi. Eskişehir Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği tarafından gerçekleştirilen program kapsamında, Sazova Bilim Kültür Parkı’nda bulunan 21 Mayıs 1864 Çerkes Soykırımı ve Sürgünü Anıtı önünde anma töreni yapıldı.
Etkinlik öncesinde dernek binasında toplanan katılımcılar, oluşturulan kortejle yürüyüş gerçekleştirdi. Sürgün Anıtı’na kadar yapılan yürüyüşün ardından anma programına geçildi.
Daha sonra Dernek binasında Avukat Selçuk Ulutaş’ın katılımıyla “Bitmeyen Soykırım; Bir Sömürgecilik Mirası Olarak Çerkes Soykırımı ve Günümüzde Süren Etkileri” başlıklı söyleşi düzenlendi.
Etkinlikte 21 Mayıs’ın Çerkes halkının tarihinde derin izler bırakan bir dönüm noktası olduğu vurgulanırken, sürgünde hayatını kaybedenler anıldı. Katılımcılar, tarihî hafızanın korunması ve kültürel değerlerin gelecek kuşaklara aktarılmasının önemine dikkat çekti.
Post Views: 23