- yüzyılda Kafkasya’dan sürülüp Suriye’ye sığınan, ardından 1967 Arap-İsrail Savaşı ve 2011 iç savaşıyla defalarca göçe zorlanan Golan Tepeleri çevresindeki Çerkesler, son dönemde artan İsrail askeri hareketliliği nedeniyle “yeni bir sürgün” endişesi taşıyor.
Tarih boyunca savaşlar, katliamlar ve zorunlu göçlerle şekillenen Çerkes toplumsal hafızası, bugün Suriye’nin güneyindeki Kuneytra kırsalında yeni bir sınav veriyor. 18. yüzyılın ortalarında Çarlık Rusyası’nın baskılarıyla Kuzey Kafkasya’daki anavatanlarından koparılan ve Ege, Balkanlar üzerinden Suriye’ye yerleşen Çerkeslerin torunları, son dönemde İsrail ordusunun sınır hattında artırdığı ev baskınları, tahkimatlar ve askeri hareketlilik yüzünden derin bir tedirginlik yaşıyor.
Üç Kuşakta Üç Büyük Sürgün
Bölgede ayakta kalan iki Çerkes yerleşiminden biri olan Breyka Köyü’nün muhtarı Seyf Şakuş, atalarının Kuzey Kafkasya’da dinlerinden vazgeçmemek adına başlattıkları göç yolculuğunun Golan’da da bitmediğini aktarıyor. Dedelerinin yerleştiği bu topraklar, modern tarihin en ağır çatışma hatlarından biri haline geldi.
Bölgedeki 11 Çerkes köyünün büyük kısmı 1967’deki Arap-İsrail Savaşı’nda İsrail işgaliyle kaybedildi. Breyka halkı önce Şam ve Humus’a kaçtı, 1973 savaşı sonrası köylerine dönebildi. Ancak huzur uzun sürmedi; 2011’de başlayan Suriye iç savaşında rejim güçlerinin topçu atışlarına hedef olan köy, üçüncü kez tamamen boşaltıldı.
“Bizi Koruması Gereken Rejim Güçleri Evlerimizi Vurdu”
Köy sakinlerinden Amir Hac Receb, 1967’de çocuk yaşta tanık olduğu İsrail uçaklarının yarattığı travmayı unutamadığını belirtirken, asıl kırılmayı 2011 sonrası yaşadıklarını şu sözlerle ifade ediyor:
“Savaşın ilk yıllarında köyümüzde kalmaya direndik. Ancak bizi koruması gereken rejim güçleri, havan ve topçu atışlarıyla doğrudan köyümüzü hedef aldı. Kaçıp yıllarca Şam’da kiralık evlerde sığınmacı olarak yaşamak zorunda kaldık.”
Esed rejiminin devrilmesinin ardından yıkılmış ve yağmalanmış evlerine geri dönen Çerkesler, şimdi de sınırın hemen ötesindeki İsrail tehdidiyle yüz yüze. İç savaş öncesi 250 hanede 1200 kişinin yaşadığı “Çerkes köylerinin anası” Breyka’da bugün sadece 60 hane ve en fazla 150 kişi kalmış durumda.
Altyapı Yok, İsrail Korkusu Var
Savaşın yıktığı evleri onaracak maddi güçten yoksun olan Çerkes aileler; altyapı, sağlık hizmetleri ve sokak aydınlatmasından mahrum bir şekilde hayata tutunmaya çalışıyor. Zaman zaman sınırı aşan İsrail zırhlılarının sesleri ve sınır hattındaki namlular, Kafkasya’dan Suriye’ye uzanan asırlık sürgün hafızasındaki o eski, tanıdık acıyı ve her an evini kaybetme korkusunu her gün yeniden canlandırıyor.
Post Views: 21