EROL KILIÇ KUTELİA
Kuzey Kafkas Halklarında “ayhabı”, “tahmada”, “abırg” sosyal statü ünvanları çok önem arz etmektedir.
Bu kanaat önderlerinin Kuzey Kafkas Halklarının toplum yaşantısında çok özel yerleri vardır.
Anavatan Kuzey Kafkasya coğrafyasında, ayhabı, tahmada, abıg ünvanlarını taşıyanlar, eğitim seviyesi yüksek, bilgi birikimleri fazla, entelektüel, objektif düşünen, paylaşım ve empati düzeyleri çok yüksek kişiler olduklarını görmekteyiz.
Diasporanın bir kısmında ise zaman zaman bu özelliklere sahip olmayanları görmekteyiz. Hayatlarında Teksas, Tomiks gibi çocuk kitaplarını dahi okumayan kişilerin ayhabı, tahmada, abırg olarak ortaya çıktıklarına şahit olmaktayız.
Okumayan, okuduğunu anlamayan, araştırmayan, karşılaştırmayan sorgulamayan, paylaşım duygusundan uzak, objektif düşünmeyen adil davranmayan ayhabı, tahmada ve abıglar toplumumuza bir katkıları olamayacakları gibi, kalıcı izler bırakan zararları olacaktır.
Kuzey Kafkas Halklarının sosyal, kültürel yaşamlarında bu sosyal statüdeki büyüklerin çok özel bir yeri vardır.
Yaşının ilerlemiş olması o kişiyi ayhabı, tahmada ve abırg yapamaz.
Ayhabı, tahmada, abırg toplumun tüm kesimlerinin onayladığı kişiler olmalıdır. Hiç kimse “ben ayhabıyım”, “tahmadayım”, “abırgım” diye ortaya çıkıp bu statülere kavuşamaz.
Ayhabı, tahmada, abırgın bir dünya görüşü,bir duruşu, toplum içinde güven duygusu yaratması, objektif davranması, Kuzey Kafkas Halklarının yazılı olmayan ama yaptırım gücü çok fazla”HABZE” denilen anayasasını iyi bilmesi gerekir.
Abırg, toplum içinde en büyük fahri sosyal statüdür. Abıg sadece yaşlı biri değil, önemli kararlar veren bir kanaat önderidir. Onun tecrübesi, adil ve birleştirici özelliği çok mühimdir.
Diasporada ayhabı, tahmada, abırg sosyal statülerine uygun kişiler tıpkı anavatan Kuzey Kafkas coğrafyasında olduğu gibi okuyan, araştıran, karşılaştıran, analiz yapan, adil davranan, objektif düşünen, klasik ve çağdaş düşünce yapısını sentezleyen, entelektüel kişiler olmalıdır.
Abhazlar, Adigeler, Çeçenler, Osetler, İnguşlar, tüm Dağıstan halkları yani diasporda yaşayan hepimizin, “ayhabı”, “tahmada”, “abırg” sosyal statülerini yeniden tarif edip ve tanımlamamızın zamanı gelmiştir.
Ayhabı, tahmada, abırg sadece kendileri için karar alan kişiler değil, tüm toplum için karar veren saygın kişilerdir. Aldıkları tüm kararlar bağlayıcı olup, sosyal yaşantımızda uzun yıllar büyük iz bırakır.
Post Views: 19