Yaşadığımız dünyada insanların hayatlarını sürdürebilmeleri için yeryüzünde iki ana imkan kaynağı bulunmaktadır:
1. Yer üstündeki kaynaklar
2. Yer altındaki kaynaklar (Yeraltı deyiminin sadece toprak altından çıkarılanları değil, deniz altından çıkarılanları da kapsadığı anlaşılmalıdır.)
Yer üstü kaynaklarını oluşturan iki önemli etken, tarımdan ve hayvancılıktan sağlanan varlıklardır. Bu iki varlık insanlık tarihi kadar eskidir ve önemli ölçüde savaşlara neden olan toprak varlığına dayanır. İnsanlık, I. Dünya Savaşı’ndan önce verimli topraklara sahip olmak için savaşlar yapmış, zaman zaman da din savaşları yürütmüştür (Örn. Haçlı Seferleri, Çarlık Rusyası’nın işgalleri vb.). Bazen de bu durum toplu göçlerle sınırlı kalmıştır. İslam dininin temeli olan Kur’an-ı Kerim’deki “Lâ ikrâhe fi’d-dîn” (Dinde zorlama yoktur) hükmü gereğince günümüzde artık din savaşları yapılmamaktadır.
Tarihte yer üstü zenginliklerine sahip olan ülkeler işgal edilmişse de bu durum dünya çapında kalıcı krizlere neden olmamıştır. Örnek olarak; yılda iki kez mahsul alınan Mısır, çeşitli dönemlerde Cengiz Han, Roma, Osmanlı ve İngiltere tarafından işgal edilmiş fakat bu işgaller süreklilik arz etmemiştir. Günümüzde Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle Afrika ülkelerinin bazılarında baş gösteren açlık krizi; Türkiye’nin arabuluculuğu ve Ukrayna’nın karşılıksız yardımları ile çözüme kavuşturulmuştur. Bu konudaki önemli bir etken de bu tür gıda ve tarım varlıklarının uzun süre muhafaza edilmesinin mümkün olmaması ve hızlıca elden çıkarılmasının zorunlu olmasıdır.
Günümüzde yer altı kaynaklarının bulunması ve işletilmesi teknik imkânlar, bilgi birikimi ve ekonomik nedenlerle özel firmalar tarafından gerçekleştirilebilmektedir. Bu nedenle bu kaynaklar belirli ülkelerin ve şirketlerin tekelindedir.
20. yüzyılın başlarında makineleşmenin insan gücünün yerini alması, tüm ulaşım araçlarının petrol ile çalışır hale gelmesi ve fabrikaların doğal gaza bağımlı olmasıyla birlikte petrol ve gaz bulunan ülkelerin paylaşılması büyük önem kazanmıştır. Bu nedenle I. Dünya Savaşı başlatılarak enerji kaynaklarına sahip topraklar, harita üzerinde cetvelle çizilen ülkelerin yönetimlerine ve kolayca yönlendirilebilecek ailelere teslim edilerek devlet tekelleri oluşturulmuştur. Bu tür devletlerin başına getirilen yöneticiler, halkın refahı yerine kendi ultra lüks yaşantılarını tercih ettiklerinden halklarının büyük tepkisiyle karşılaşmışlardır. (Örneğin; eski Katar Şeyhi’nin Haute Couture bir giyim eşyası almak yerine Fransa’daki mağazayı tamamen satın alması veya Yemen’de binlerce çocuk açlıktan ölürken yönetici ailelerin Côte, Azur, Balear Adaları gibi yerlerde süper lüks bir hayat sürmeleri gibi…)
Ancak petrol ve gaz tekelini yürütmekte kararlı olan küresel güçler, bu kaynaklar üzerindeki hâkimiyetlerini sürdürebilmek için söz konusu ülkelerin liderlerini uydurma ve gerçek dışı gerekçelerle tasfiye etmişlerdir. (Örneğin; Saddam ve Kaddafi’nin öldürülmesi, Maduro’nun pijamalarıyla paketlenip gece yarısı Guantanamo’ya götürülmesi gibi…) Son yıllarda petrol ve gaz yerine yenilenebilir enerji kaynakları gündeme gelmişse de bunlar şimdilik sadece küçük ulaşım araçları için geçerlidir; büyük güç gerektiren araçlar için henüz yeterli değildir. Yapay zekâ imkanları ile de yeni çözüm yolları araştırılmaktadır. Belki de gelecekte yerkürenin toprak altı varlıkları, kürenin aksi istikametinden veya komşu ülkenin topraklarından çıkarılabilecektir.
Çözüm
Yer altı kaynaklarının bulunduğu devletlere ve bu kaynakları çıkaran ülke veya firmalara yaptıkları masrafların üzerine belirli bir oranda kâr payı ödenerek kalan miktarın bütün dünya insanlarına eşit biçimde paylaşılması halinde, milyonlarca insanın ölümüne neden olan savaşların önlenebileceği kanaatindeyim. Yer altı kaynaklarının adil paylaşımı ile çatışmaların önüne geçilebileceği düşünülerek bu çözüm şekli önerilmektedir.
Ancak bu çözümün uygulanmasının çok zor olduğu ve tek bir makale ile gerçekleştirilemeyeceği açıktır. Meselenin uzmanlardan oluşacak kurullar tarafından ele alınması ve doktora tezlerine konu olması gerektiği görüşündeyiz. Ne var ki bu görüşlerin mevcut egemen güçler tarafından reddedileceği de bir gerçektir.
Yerküremizin imkânlarının, üzerinde yaşayan tüm insanlarca adil biçimde kullanılması ümidiyle…
Post Views: 108