Çocukluk yıllarında evlerinin tavan arasında keşfettiği dede yadigarı at eyerleri ve dizginleriyle başlayan kültürel merak, 81 yaşındaki iş insanı Nahit Serbes’in ellerinde devasa bir hafıza mekanına dönüştü. Serbes, Sakarya’da kurduğu Çerkes Kültür Evi ve kaleme aldığı kitapla asırlık gelenekleri geleceğe taşıyor.
1964 yılında Kuzey Kafkasya’dan Türkiye’ye göç eden ve henüz 13 yaşındayken ticarete atılarak başarı elde eden 81 yaşındaki iş insanı Nahit Serbes, köklerine ve kültürel miraslarına sahip çıkmak amacıyla örnek bir çalışmaya imza attı. Ticari faaliyetleri nedeniyle uzun yıllar Rusya’da bulunan, Sovyetler Birliği vatandaşlığı da taşıyan ve Rusya’da iş yerleri işleten Serbes, Çerkes nüfusunun yoğun olduğu Sakarya’nın Maksudiye Köyü’nde arsa satın alarak yaklaşık 10 yıl önce Çerkes Kültür Evi’ni hayata geçirdi.
Tavan Arasındaki Çocukluk Merakı Müzeye Dönüştü
Kültür evini açma fikrinin çocukluk yıllarına dayandığını belirten Nahit Serbes, bu tarihi yolculuğun başlangıcını şu sözlerle anlattı:
“Benim dedem köye kolera hastalığı geldiğinde rahmetli oldu. Bizim evimizde çok sayıda at vardı. Dedem rahmetli olunca eyerleri, dizginleri tavan arasına koydular. Ben de çocukken evin tavan arasına çıkar, neler var diye bakardım. Sonrasında ticaret yaptım, para kazandım. Daha sonra tavan arasındaki eşyalar aklıma geldi. Elimdeki enstrümanlar ile bir kültür evi yapmayı düşündüm ancak bizim köyümüzde Çerkes kalmamıştı. Ben de Çerkes köyü arayıp buldum. Maksudiye Köyü’nden bir arsa aldım, oraya bir ev yaptım. Kültür evi olarak faaliyete geçirdim.”
1864 Göçü Öncesine Ait Asırlık Objeler
Girişimci iş insanı, Rusya Federasyonu’na bağlı Adıgey Cumhuriyeti başta olmak üzere Kafkasya bölgesindeki eskici pazarlarını karış karış gezerek Çerkes kültürüne ait tarihi objeleri topladı. Serbes’in kendi çocukluğuna ve ailesine ait eşyalarla başlattığı bu anlamlı hareketi gören diğer Çerkes vatandaşlar da ellerinde bulunan tarihi eserleri kültür evine bağışlamaya başladı. Dayanışmayla zenginleşen kültür evi, kısa sürede adeta yaşayan bir müzeye dönüştü.
Sergilenen koleksiyon içinde, Çerkeslerin 1864 yılındaki büyük Kafkas göçü öncesine uzanan asırlık eşyalar da yer alıyor. Yurt dışı pazarlarından ve yerel bağışlardan beslenen koleksiyondan bahseden Serbes:
“Ben kültür işine girdikten sonra benim gibi meraklı olan Çerkesler de ‘Bende de şu var, bende de bu var’ diye diye kültür evini zenginleştirdiler. Rusya’da da iş yerlerim var. Orada Adıgey Cumhuriyeti var; eskici pazarlarına gidip beğendiklerimi alıyorum. Kültür evini açalı en az 10 yıl oldu. Çerkesler buraya 1864 yılında geldi. Buna göre bizim eşyalarımızın kökü de Kafkasya’dan gelen eşyalar. 1864’ten daha öncesi de var, daha yeni olanlar da var. Kendi kültürümüzle ilgili ne bulursam satın alıyorum,” dedi.
Gelecek Nesiller İçin Yazılı Miras: Kitap Kaleme Aldı
Nahit Serbes’in kültürel sürekliliği sağlama çabası sadece fiziksel antika objeleri toplamakla sınırlı kalmadı. Çerkes kültürünün özgün yapısını korumak ve sözlü gelenekleri kayıt altına almak isteyen Serbes, Kafkasya’dan getirttiği özel kitapları tercüme ettirdi. Çocukluğunda öğrendiği canlı geleneksel kültür ile kaynak kitaplardaki bilgileri harmanlayarak bir de kitap yazdı.
Çerkes kültürünün kendine has zenginliğine vurgu yapan usta iş insanı, çalışmasını şu ifadelerle özetledi:
“Çerkeslik sadece ‘böyle’ demekle olmuyor. Kafkasya’dan kitaplar getirdim ve tercüme ettirdim. Evet, Çerkes köyünde yetiştik, oradan aldığımız kültürle işimizi yürüttük ama bakalım bizim yaptığımızla orada yaşayanlarınki birbirine benziyor mu? Kitaplardan aldığım bilgilerle kendim de bir kitap yazdım. Çünkü kültürümüz kayboluyor. Türk kültürü de güzel, Avrupa kültürü de güzel ama Çerkes kültürü çok özgün bir kültür.”
Yaklaşık on yıl önce atılan bu adım sayesinde Maksudiye Köyü’ndeki kültür evi, günümüzde tüm Çerkes topluluğunun buluşma noktası ve bir halkın hafızasını yaşatan kültürel bir merkez olarak hizmet vermeye devam ediyor.
Post Views: 1