Balıkesir’in Bigadiç ilçesine bağlı Dereçerkes Köyü (Mahallesi) ve Dereçerkes Kültür Derneği, Çerkes toplumda acı bir iz bırakan, 1977 yılında faili meçhul bir suikast sonucu yaşamını yitiren Tsey Mahmut Özden için anma programı düzenledi. 23 Ağustos 2026 Pazar günü öğle saatlerinde başlayan etkinlikte, Tsey Mahmut Özden’in restore edilen yeni mezarının açılışı yapıldı ve merhumun ruhuna Mevlid-i Şerif okutuldu, katılımcılara şelame ikram edildi. Çerkes kimliği, dili ve kültürünün yaşatılması mücadelesinde sembol bir isim olan Özden’in anma programı, bölgedeki ve çevre illerdeki Çerkes toplumunu bir araya getirdi.
Organizasyon Komitesinin Açıklaması
Dereçerkes Güzelleştirme ve Kültür Derneği Yönetimi tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“5 Kasım 1977’de ülke genelindeki Kafkas-Çerkes Derneklerinin Federasyonlaşması konulu Ankara toplantısı çıkışında meçhul karanlık ellerce açılan ateş sonucu katledilen Tsey Mahmut ÖZDEN’in kabrini restore etmemiz vesilesiyle; Dere Çerkes Güzelleştirme ve Kültür Derneği olarak 23 Ağustos 2026 Pazar günü saat 13.45’te merhum için anma programı gerçekleştirdik. Programa katkı sağlayan ve katılan tüm kurumlarımıza ve soydaşlarımıza teşekkür ederiz. Çerkes dili ve kültürünü yaşatmak, yarınlara aktarmak için mücadele etmiş tüm geçmişlerimizin ruhu şad olsun.”
Geniş Katılımlı Anma Töreni
Törene Çerkes sivil toplum kuruluşları, siyasi parti temsilcileri ve yerel yöneticiler yoğun ilgi gösterdi. Çok sayıda vatandaşın katılımı ile gerçekleştirilen programa Tsey Canel Zağlı (Kafkas Dernekleri Federasyonu (KAFFED) Eğitim ve Teşkilatlanma Sorumlusu), Soht Zeki Çelik (Bursa Kuzey Kafkasya Kültür ve Yardımlaşma Derneği Kurucu Üyesi ve Geçmiş Dönem Başkanı), Nasır Yıldız (Çoğulcu Demokrasi Partisi (ÇDP) Bursa İl Başkanı), Balıkesir Adige Çerkes Kültür Derneği, Gönen Çerkes Kültür Derneği, Orhanlı Çerkes Kültür Derneği Temsilcileri, Dere Çerkes Mahallesi Muhtarı, Dereli Mahallesi Muhtarı, Orhanlı Mahallesi Muhtarı. ve çok sayıda vatandaş.
Mahmut Özden Kimdir?
Tsey Mahmut Özden, 20 Ekim 1950 tarihinde Balıkesir’in Çaldere köyünden merkeze göç etmiş Abzeh kökenli bir Çerkes ailesinin evladı olarak dünyaya geldi.
Babası Mustafa Özden, Aygören Mahallesi’nde bakkallık yaparak ailesinin geçimini sağlayan, dürüstlüğü ve saygınlığıyla bilinen biriydi.
1970’lerin çalkantılı siyasi ortamında, kurtarılmış bölgelerin oluşturulduğu dönemde Balıkesir Kafkas Derneği etrafında şekillenen arkadaş grubuyla özdeşleşti. Herhangi bir dar siyasi fraksiyonun üyesi olmamakla birlikte, tüm dünyasını Çerkes kültürü ve halkının geleceği üzerine kurmuş, çevresindekilerin saygısını kazanmış bir Çerkes delikanlısıydı.
5 Kasım 1977 Suikastı ve Tarihsel Arka Plan
1950 yılı sonrası gelişmeye başlayan demokratik haklarla ortaya çıkan Çerkes örgütlenmesi, 1970’li yıllarda kitlesel ve kurumsal bir nitelik kazanmaya yöneldi. Türkiye genelindeki derneklerin tek bir federasyon çatısı altında bir birliğe dönüştürülmesi amacıyla 5-6 Kasım 1977 tarihlerinde Ankara Kuzey Kafkasya Derneği öncülüğünde büyük bir toplantı organize edildi.
Balıkesir Dernek Başkanı Cevdet Bey’in oğlu Necmi ile birlikte bu tarihi toplantıya katılmak üzere Ankara’ya giden Mahmut Özden, 5 Kasım 1977 gecesi saat 23.30 sularında toplantı çıkışı otobüs durağında beklerken resmi plakalı koyu renkli bir araçtan (jeep) açılan ateş sonucu göğsünden vurularak katledildi. Çerkes halkının birleşme ve federasyonlaşma hamlesini akamete uğratmayı hedefleyen bu faili meçhul planlı suikastta 5 genç de yaralandı.
Mahmut Özden’in hunharca katledilmesinin ardından babası Mustafa Özden, tam bir “Adığe Thamade” olgunluğu ve metaneti göstererek toplumsal infiali önledi. Olayın hemen ardından küçük kardeş Mesut Özden’in evde silah arama gerekçesiyle sıkıyönetim tarafından gözaltına alınıp 6 ay ağır işkencelerden geçirilmesi, ailenin acısını daha da derinleştirdi.
Tsey Mahmut Özden’e düzenlenen suikast, Çerkeslerin merkezi örgütlenmesini onlarca yıl geciktirmiş olsa da, halkın var olma iradesini kıramadı. Bugün Tsey Mahmut Özden, Çerkes toplumunun ortak hafızasında birlik, vefa ve kimlik mücadelesinin ölümsüz bir sembolü olarak yaşamaktadır.
Post Views: 251