11 Mayıs 1918’de ilan edilen Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti’nin kuruluş yıl dönümü, ikinci devlet başkanı Pşimaho Kotse’nin İstanbul Feriköy Mezarlığı’ndaki kabri başında düzenlenen törenle anıldı. Programda tarihî miras, Kafkasya birliği ve gelecek perspektifi üzerine mesajlar verildi.
Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 108. yıl dönümü dolayısıyla İstanbul Feriköy Mezarlığı’nda anma programı düzenlendi. Kafkasya diasporası temsilcilerinin katıldığı etkinlikte, 1918’de kurulan devletin tarihî anlamı ve günümüze bıraktığı miras ele alındı.
Programın açılışında konuşan Birleşik Kafkasya Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Uğur Vuruşkan, Kafkasya Dağlı Halklar Cumhuriyeti’nin kısa ömürlü olmasına rağmen önemli bir siyasi deneyim olduğunu söyledi. Vuruşkan, 1918’de kurulan yapının yalnızca bir askerî girişim değil, parlamenter sistemi ve hukuk devleti anlayışını benimseyen bir yönetim modeli olduğunu belirtti.
11 Mayıs 1918, Kuzey Kafkasya halklarının ortak bir siyasi irade etrafında birleşerek bağımsız bir devlet kurma girişiminin simge tarihidir. Çarlık Rusyası’nın yıkılmasının ardından ortaya çıkan özgürlük ortamında, Kafkasya’nın farklı halklarından aydınlar ve siyasi temsilciler bir araya gelerek ortak bir yönetim oluşturma yolunda önemli adımlar attı.1917 yılında Vladikavkaz ve Andi’de gerçekleştirilen kongrelerde Kuzey Kafkasya’nın geleceği tartışıldı; bölgenin siyasi yapısını belirleyecek kurumlar oluşturuldu. Bu süreç sonunda Abhaz, Adige, Karaçay, Osetya, Çeçen-İnguş ve Dağıstan halklarını kapsayan Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti, 11 Mayıs 1918’de bağımsızlığını ilan etti.
Yeni cumhuriyet, demokratik ilkeler temelinde örgütlenen, halkların kültürel ve siyasi haklarını korumayı hedefleyen bir yapı olarak ortaya çıktı. Osmanlı Devleti tarafından tanınan ve uluslararası destek arayışına giren cumhuriyet, dönemin savaş koşulları, bölgesel çatışmalar ve Rusya’daki siyasi gelişmeler nedeniyle uzun ömürlü olamadı.
Bolşevik güçlerin ilerleyişi ve ardından Sovyet hâkimiyetinin kurulmasıyla Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti fiilen sona erdi. Ancak 11 Mayıs 1918, Kuzey Kafkasya halklarının birlik, özgürlük ve kendi geleceğini belirleme iradesinin tarihî bir sembolü olarak hafızalarda yaşamaya devam ediyor.
Bu kutlu girişimin 108. yılı vesileyle, Kuzey Kafkasya’nın özgürlüğü ve halklarının geleceği uğruna mücadele eden, hayatını kaybeden tüm şehitleri rahmet, minnet ve saygıyla anıyoruz.
“Kafkasya halklarının ortak bir kimlik etrafında birleşebileceğini gösteren en önemli tarihî örneklerden biri” ifadelerini kullanan Vuruşkan, Kafkasya Birliği fikrinin günümüzde de önemini koruduğunu vurguladı.
Cumhuriyetin ikinci başkanı Pşimaho Kotse’nin hayatı ve mücadelesi üzerine konuşan Erdal Karaçay ise Kotse’nin hukukçu kimliğiyle halkının haklarını savunan önemli bir isim olduğunu ifade etti. Karaçay, 1919’da Kızıl Ordu’nun bölgeyi ele geçirmesinin ardından Türkiye’ye gelen Kotse’nin siyasi mücadelesinden vazgeçmediğini belirterek, onun “birleşik Kafkasya” idealinin hâlâ hatırlandığını söyledi.
Programda söz alan konuşmacılar, Kafkasya’nın siyasi geleceği, tarihî hafıza ve bağımsızlık düşüncesi üzerine değerlendirmelerde bulundu.
Erol Karayel, Pşimaho Kotse’nin farklı toplulukları bir araya getiren yaklaşımına dikkat çekerek, onun mirasının ideolojik ayrışmalardan uzak bir birlik anlayışına dayandığını ifade etti.
Yılmaz Dönmez, Çerkesçe yaptığı konuşmada tarihî mirasa sahip çıkacaklarını belirtirken, Murat Özden ise Kafkasya tarihinin doğru anlaşılması gerektiğini savundu ve geçmişteki bağımsızlık idealinin önemine vurgu yaptı.
Çerkesfed Başkanı Nusret Baş da vatan sevgisinin toplumsal hafızada yaşadığını belirterek, gelecek nesillerin bu mirası taşıması gerektiğini söyledi.
Anma programı, Kemal Eyidoğan’ın yaptırdığı dua ile sona erdi. Katılımcılar, Pşimaho Kotse’nin kabri başında tarihî mirasa bağlılık mesajı vererek tören alanından ayrıldı.
Etkinlik, diasporanın yalnızca geçmişte yaşanan olayları anmakla kalmadığını; aynı zamanda tarihî deneyimlerden hareketle kimlik, kültür ve gelecek vizyonu üzerine düşünmeye devam ettiğini ortaya koydu.
Post Views: 21