MUSTAFA SAADET
Kısa dalgadan yayın yapan Radyo Sputnik sabah saat 07-09 arasında “ Ali Çağatayla Seyir Halinde” adlı programında , “anlatılmayanları anlatıyoruz” iddiası ile çeşitli haberler sunulmakta ve hakikaten hiç duyulmamış haberler duyurularak değişik yorumları yapılmaktadır. Zevkle dinlediğim bu program, akşam saatlerinde saat 10-12 arasında tekrar yayınlanmaktadır.
Programın başlangıcında, aralarda ve sonunda , ismi çok bilinmeyen ülkelerin sevilen ve popüler olmuş şarkıları o ülkenin sevilen sanatçıları tarafından icra edilmekte ve zevkle dinlenecek bir program oluşturulmaktadır.
Ancak, 19.03.2024 tarihinde sunulan programda, çok üzüldüğüm bir uygulamaya yer verilmiştir. Şöyle ki, Bulgaristan’ın Dobruca bölgesinin müziği olarak tanıtılan ve Galina Dubreşiska tarafından icra edilen müzik, Bulgaristan Müziği değil, asırlardır Çerkesler tarafından Kafkasya’da söylenen bir ağıt idi. Dikkatlice dinledim ve çok duygulandım, makam ve okunuş tarzı tamamen aynı idi. Fakat Bulgarca bilmediğim için çevirisi için bir yorum yapamam.
Şarkı formunda sunulan Ağıtımız, Çerkesler tarafından “Dexe Nağ” (Ela gözlü güzel) diye adlandırılan bir ağıttır. Seneler önce Murat Özden ve Albina Özden tarafından çıkarılan : KENEXAJIĞE VOREDIXER / DRİLEN SARKILAR ADLI CD’NİN birinci parçasıdır. Hikayesini bilmeyen Çerkes de yoktur. Hikayesi, kısaca; ….birbirini seven bir delikanlı ile bir kızın (Dexe Nağ) evlenmelerine aileleri tarafından izin verilmemesi üzerine bir atla kaçarken ormanlık yolda atın terkesinde oturan kızın ağaç dalına kafasının çarparak düşmesi ve ölmesi üzerine , ne yapacağını bilemeyen delikanlının orada söylediği ağıttır.
Denilebilir, ki , Şumlu / Bulgaristan nire, Kafkasya nire. Evet ayrı ayrı ve birbirinden uzak yerler ama, 1864 Çerkes soykırımı ve sürgünü ile Çerkeslerin bir kısmı Balkanlarda ikamet ettirilmiş olup ,Bulgarista’nın Şumnu yöresi en yoğun Çerkes göçmeninin ikamet ettiği bölgedir. 77 yaşındaki bu yazının yazarı, Çerkes göçmenlerinin 18 sene Rumeli’de kaldıklarını, 93 harbinden sonra Anadolu’ya geldiklerine, Canlı tarih olan ve göçü yaşayan ihtiyarlardan işitmiştir. (Ayrıca bu yöredeki Başsağlık köyünde muhacir Çerkesler tarafından. inşa edilen cami-i şerife, yazarın dedesinin babasının 40 kuruşluk maaşla imamet ve hitabet cihetiyle atandığına dair belge bulunmaktadır.)Bu ağıt, bu yöredeki muhacir Çerkesler tarafından söylendiği için Bulgar sanatçılar tarafından aranje edilmiştir. Eser Anonim olduğundan herkes tarafından kendi diline aranje edebilir .
Temennimiz, program yapımcısı üstat Ali Çağatay’ın bu durumu tashih ederek, ağıtımızın menşeini dünyaya duyurmasıdır.
Post Views: 17