MUSTAFA SAADET
14 Mart 2012 tarihinde Konya’da kuruluşunu tamamlayan Adige Dil Derneği, bu siteden duyurulan çağrı ile Genel Kurula katkıda bulunabilecek bütün hemşerilerimizi davet etmiştir.
Sayın Başbakan tarafından açıklandığı üzere “Yaşayan Yerel Dillerin “ seçmeli olarak devlet tarafından öğretileceği kesinlik kazanmış durumdadır. Bu konudaki yönetmelik henüz hazırlanmamış olmakla birlikte, uygulamaya geçileceğine kesin gözüyle bakılmaktadır.
Dil öğretimi için öncelikle bir alfabesinin bulunması “ olmazsa olmaz “ şartıdır. Adiğe dili için alfabe girişimleri bu güne kadar münferit gayret ve çalışmalara münhasır olmuş, birliktelik sağlanamamış ve netice alınamamıştır.
Yeni hukuki imkan nedeniyle çok acele olarak bir Adiğe Alfabesine ihtiyacımız vardır.
Yapılan eleştirilenin en başta geleni, alfabenin Latin harfleri ile benimsenmesi halinde şimdiye kadar Kril harfleri ile yazılmış literatürün kaybolacağı şeklindedir. Ancak bu eleştirileri yeni teknolojik imkanlar ortadan kaldırmaktadır. Adige Dil Derneği tarafında sunulan “çevirmatik” adlı programla Krilden- Latine, Latinden-krile çeviri yapmak mümkün olduğundan, Kril literatürünün kaybolması gibi bir endişe ortadan kalkmış durumdadır.
1 Kasım 1928 tarihinde 1353 sayılı “Yeni Türk Alfabesinin Kabulu ve Tatbiki Hakkında Kanun” çok tenkit edilmiş olmasına rağmen, zamanla oturmuş ve herkes tarafından rahatça kullanılan bir alfabe olmuştur. Yeni Türk alfabesinin hazırlanmasında sadece Türk asıllı dilbilimcilerin görüşleri ile kifayet edilmemiş ,yabancı dilbilimcilerin görüş ve tavsiyelerinden de geniş ölçüde faydalanılmıştır.
Adiğe alfabesinin Latin harfleri esasında hazırlanması Türkiye’de yaşayan Çerkesler için kanuni bir zorunluluktur. Türkiye’de başka bir alfabe ile eğitime müsaade edilmeyecektir. Diğer taraftan Çerkes dilinin Google dili olarak dünya literatüründe de yer alabilmesi için Latin esaslı alfabe kullanılmasının üstünlüğü tartışmasızdır.
Şimdi tartışmaları bırakıp, bütün dilbilimci Çerkeslerin bu konuda çalışıp, katkıda bulunmaları son derecede önemli ve gereklidir. Yapılacak Adiğe Dil Derneği Genel Kuruluna katılarak genel prensiplerin oluşmasında yardımcı olmaları fevkalade faydalı olacaktır. İlerideki aşamalarda, Çerkes’lerin dışındaki yerli, yabancı dil uzmanlarının görüş ve tavsiyelerinden yararlanılmasının da yararlı olacağı unutulmamalıdır.
Adığe Bze Xase‘nin fedakar kurucularına ve başta Xase’nin kurulmasında öncülük görevini yapan Ali İhsan Tarı ve arkadaşlarına gerekli desteğin esirgenmeyeceği umudu ile.
Adığabzer cerıcev ganexajıt (Çerkes dili yeniden dirilecek)
Post Views: 14