Haluk Bilginer’in 12 Yıl Önceki Sözleri Yeniden Gündemde: “Türk Sineması” mı, “Türkiye Sineması” mı?

Oyuncu Haluk Bilginer’in “Türk sineması bana doğru gelmiyor” sözleri, 2014 yılında Çanakkale’de gerçekleştirilen bir röportajdan alınan kısa görüntünün yeniden paylaşılmasıyla tartışma konusu oldu. Yıllar önceki bir söyleşinin güncelmiş gibi gündeme taşınması, sinemanın kimliği ve kültürel aidiyet üzerine tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Canan Ergüder, röportajı yapan Gökçe Güzel, Haluk Bilginer, Ayça Bingöl

Tiyatro ve sinema oyuncusu Haluk Bilginer’in, “Türkiye sineması diyelim mi ona? Türk sineması bana doğru gelmiyor” sözleri sosyal medyada yeniden gündeme geldi. Ancak tartışmaya konu olan görüntü yeni bir açıklamaya değil, yıllar önce gerçekleştirilen bir röportaja dayanıyor.

Söz konusu görüntü, gazeteci Gökçe Güzel’in 2014 yılında Çanakkale’de gerçekleştirdiği söyleşiden alınmış kısa bir kesit. Haluk Bilginer’in, Canan Ergüder ve Ayça Bingöl ile birlikte katıldığı röportaj, Jez Butterworth’ün yazdığı, Bilginer’in yönettiği ve rol aldığı Nehir tiyatro oyununun Çanakkale gösterimi kapsamında gerçekleştirilmiş.

Röportajın tamamı, Gökçe Güzel tarafından 2 Nisan 2014 tarihinde YouTube’da yayımlanırken, aynı söyleşinin bir başka kaydı da Dailymotion’da “Haluk Bilginer Canan Ergüder Ayça Bingöl Röportajı (Gökçe Güzel)” başlığıyla yer aldı. Röportajı gerçekleştiren Gökçe Güzel’in kişisel blogunda da Nehir oyunu ve oyuncularla yapılan söyleşiye ilişkin paylaşımlar bulunuyor.

Aradan geçen yılların ardından röportajdan alınan yaklaşık 15 saniyelik bölümün sosyal medyada yeniden dolaşıma sokulması, Bilginer’in sözlerinin güncel bir açıklama gibi değerlendirilmesine yol açtı.

Tartışma, bir kesim tarafından “Türkiye sineması” ifadesinin farklı kültürel kimlikleri kapsayan daha geniş bir tanımlama olduğu gerekçesiyle desteklenirken, diğer kesim “Türk sineması” kavramının tarihsel ve yerleşik bir kullanım olduğunu savundu.

Böylece yıllar önce yapılmış bir söyleşi, yeniden kimlik, kültür, aidiyet ve kolektif hafıza tartışmasının merkezine yerleşti.

——————————
Haber kaynakları:

    • Gökçe Güzel’in 2014 tarihli söyleşisi: YouTube – Haluk Bilginer, Canan Ergüder, Ayça Bingöl Röportajı
    • Dailymotion – Haluk Bilginer Canan Ergüder Ayça Bingöl Röportajı
    • Gökçe Güzel’in kişisel blogu
    • T24 – Haluk Bilginer’in yıllar önceki sözleri yeniden gündemde

———–

YORUM

“Türkiye Sineması” Lafzı Kimseyi Eksiltmez, Herkesi Çoğaltır!

Öncelikle bir gerçeğin altını çizelim: Haluk Bilginer’in sözleri yeni değil. 2014 yılında yapılmış bir röportajdan alınan 15 saniyelik bir kesitin yıllar sonra yeniden gündeme getirilmesi, tartışmanın kendisinden çok nasıl sunulduğunu da sorgulamayı gerektiriyor. Bir sanatçının yıllar önce söylediği sözleri elbette tartışabiliriz. Ancak bağlamından kopararak, sanki bugün yapılmış bir açıklamaymış gibi sunmak doğru bir habercilik anlayışı değildir.

Gelelim asıl meseleye…

Bir ülkenin kültürü, yalnızca çoğunluğun kimliğiyle açıklanabilir mi? O coğrafyada yaşayan, üreten ve ortak hayata değer katan farklı halkların, dillerin ve kültürlerin katkısı görmezden gelinebilir mi?

Haluk Bilginer’in “Türk sineması” yerine “Türkiye sineması” ifadesini önermesi, tam da bu sorular üzerinden değerlendirilmelidir.

Türkiye sineması demek, Türk kimliğinden rahatsızlık değil; Türk kimliğinin yanında bu coğrafyanın diğer kimliklerine de yer açmaktır. Zaten “Türkiye” ismi kendi başına bu coğrafyada  “Türkleri” başat kılmaktadır. Daha ne isteniyor? Diğer kimliklerin de görünür kılınması, “Türk”ü görünürlüğünden bir şey eksiltmez.

Örneklere bakalım:

  • Kâzım Koyuncu Laz kimliğiyle tanınan bir sanatçıydı. Müziği Türkiye’nin kültürel zenginliğinin bir parçasıdır.
  • Gülcan Altan Çerkes kimliğiyle kültürel üretim yapan bir sanatçıdır. Eserleri Türkiye’nin sanat birikimine katkıdır.
  • Gani Rüzgâr Şavata Kürt kimliğiyle sinema üreten bir yönetmendir. Filmleri de Türkiye sinemasının kültürel birikimi içindedir.

Bu sanatçıların kimlikleri, ürettikleri eserlerin değerini azaltmaz. Tam tersine, Türkiye’nin kültürel zenginliğini çoğaltır. Üstelik eserleri kimlik bağları ile ülke sınırlarını aşarak farklı toplumlarda da karşılık bulur.

Bir sanatçının kimliği başka, eserinin ait olduğu kültürel coğrafya başkadır. Bunlar birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.

Tartışmanın asıl sorunlu tarafı farklı kimliklerin görünürlük talebine gösterilen tepkilerde ortaya çıkıyor. Kendi dilini, kültürünü ve kimliğini ifade eden insanları “nankörlükle” suçlamak, çoğulcu toplum anlayışıyla bağdaşmaz. İnsanların doğuştan gelen kimliklerini ifade etmesi bir ayrıcalık değil, en temel haklardan biridir.

Asıl nankörlük, ortak kültüre katkı sunan insanların kimliklerini yok saymak, emeklerini görmezden gelmek ve onları kendi hikâyelerinden dışlamaktır.

Bir başka sorun da farklı düşünen insanların topluca hedef alınmasıdır. Bir görüşe katılmayabilirsiniz, eleştirebilirsiniz. Ancak farklı bir düşünceyi düşmanlık konusu hâline getirmek, demokratik tartışma kültürüne zarar verir. Demokrasi, yalnızca kendi düşüncemizi ifade etme özgürlüğü değil, başkasının farklı düşüncesine tahammül edebilme olgunluğudur.

Türk kimliğini sahiplenenlerin, başka kimliklerin varlığını kabul etmesi bir çelişki değildir. Çelişki, kardeşlik iddiasında bulunup farklılıkların görünür olmasından rahatsızlık duymaktır.

Bir ülkenin kültürel gücü, farklılıkları ne kadar perdelediği ile değil, onlara ne kadar değer verdiği ve ortak bir zenginlik görüp içselleştirildiğiyle ölçülür.

“Türkiye sineması” demek kimseyi eksiltmez; bu ülkenin bütün renklerini, seslerini ve hikâyelerini ortak kültürün parçası yapar ve tüm toplumsal kesimlerin canı gönülden sahiplenmesini sağlar.

ÖZGÜR ÇERKES

Post Views: 21

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir