Çerkes Sürgününün ve Yerleşim Tarihinin Sessiz Tanığı Hacı Muratlar Mescidi Yeniden İbadete Açıldı

Yalova’nın Fevziye Köyü’nde bulunan ve Osmanlı-Rus Harbi sonrası Anadolu’ya iskân edilen Çerkes muhacirlerinin inşa ettiği Hacı Muratlar Mescidi, tamamlanan restorasyon çalışmalarının ardından yeniden cemaatine kavuştu. Bağdadi teknikle 1878 yılında inşa edilen ve Türkiye’nin en küçük mescitlerinden biri olma özelliğini taşıyan bu tarihi Çerkes mirası, hem mimari dokusuyla hem de minare işlevi gören meşe ağacı geleneğiyle geçmişin hafızasını bugüne taşıyor.

19. yüzyılda yaşanan Büyük Çerkes Sürgünü ve Osmanlı-Rus Harbi’nin ardından Anadolu’nun çeşitli bölgelerine yerleşen Çerkes topluluklarının Yalova’daki en kıymetli kültürel miraslarından biri olan Hacı Muratlar Mescidi, yarım asırlık sessizliğini bozdu. Fevziye Köyü’nde yer alan ve Çerkeslerin bölgeye yerleşim sürecinin somut bir nişanesi olarak ayakta duran tarihi yapı, aslına uygun şekilde restore edilerek yeniden mahalle yaşamındaki yerini aldı.

Çerkes Muhacirlerinin İnşa Ettiği Sessiz Hafıza

Osmanlı-Rus Harbi sonrası vatanlarından koparılarak Anadolu’ya iskân edilen Çerkeslerin inanç, dayanışma ve yaşam kültürünü günümüze taşıyan Hacı Muratlar Mescidi, 1878 yılında Hacı Murat’ın çocukları tarafından inşa edildi. Fevziye Köyü’nün tarihsel dokusunun merkezinde yer alan mescit, Çerkes muhacirlerin yeni yurtlarındaki ilk yerleşim sürecini ve dönemin Osmanlı kırsal mimarisini yansıtan nadir eserler arasında bulunuyor.

Bağdadi Teknik ve Çerkes Ustalığının İzleri

Tarihi yapı, Osmanlı döneminde kırsal mimaride sıkça tercih edilen ve ahşap karkas sistemin dolgu malzemesiyle tamamlandığı bağdadi teknikle hayata geçirildi. Göçmen Çerkes ustalarının yerel malzemelerle ortaya koyduğu bu yapı tekniği, hem dönemin zanaatkârlık anlayışını hem de Çerkes toplumunun sade, mütevazı ibadet mekânı yaklaşımını gözler önüne seriyor.

Minaresi Yok, Ezan Yıllarca Meşe Ağacından Okundu

Hacı Muratlar Mescidi’ni benzerlerinden ayıran en dikkat çekici özelliklerden biri ise minaresinin bulunmaması. Çerkes köy halkının kuşaktan kuşağa aktardığı sözlü tarihe göre, mescidin hemen yanı başında yükselen ulu meşe ağacı uzun yıllar boyunca minare işlevi gördü ve ezanlar bu ağaca çıkılarak okundu. Restorasyon sürecinde Çerkeslerin bu özgün kültürel hafızasına özel bir atıfta bulunularak meşe ağacına ahşap bir merdiven yerleştirildi ve geçmişteki bu gelenek sembolik olarak ölümsüzleştirildi.

50 Yıllık Sessizliğin Ardından Aslına Uygun Restorasyon

Yaklaşık 50 yıl boyunca ibadete kapalı kalan Hacı Muratlar Mescidi, yarım asır boyunca kullanılmamasına rağmen sağlam ahşap iskeleti ve özgün mimari kimliğini büyük ölçüde korumayı başardı.

Yalova İl Özel İdaresi tarafından 2023 yılında başlatılan ve 2024 yılında tamamlanan titiz restorasyon çalışmalarıyla yapının tarihsel dokusu güvence altına alındı. Çalışmaların tamamlanmasının ardından mescit, yeniden aktif olarak ibadete açıldı.

26 Metrekarelik Dev Miras: Türkiye’nin En Küçük Mescitlerinden Biri

Mütevazı boyutlarına rağmen taşıdığı Çerkes tarihi ve kültürel değeriyle büyük bir anlam ifade eden Hacı Muratlar Mescidi, mimari ölçüleriyle Türkiye’nin en küçük mescitlerinden biri olma unvanını taşıyor:

  • Mimari Ölçüler: 4,5 metre en, 6 metre uzunluk ve 3 metre yüksekliğe sahip olan yapı, toplamda 26 metrekarelik bir alana yayılıyor.

  • Kapasite ve Kullanım: Yaklaşık 30 kişilik ibadet kapasitesi bulunan tarihi mescit, günümüzde hem Fevziye Köyü’ndeki Çerkes mahalle sakinleri hem de güzergâh üzerinden geçen vatandaşlar tarafından aktif olarak kullanılıyor. Küçük ölçeğine rağmen işlevselliğini koruyan yapı, Çerkes muhacirlerinin mirasını ve köklü ibadet geleneğini gelecek nesillere aktarmaya devam ediyor.

Post Views: 2

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir