Abhazya’nın başkenti Sohum’da, seçkin bilim insanı, eğitimci ve Türkiye’deki Abhaz diyasporasının manevi liderlerinden Ömer Büyüka anısına bir anma programı gerçekleştirildi. Abhazya Beşeri Araştırmalar Enstitüsü (AbİGİ) binasında düzenlenen etkinliğe Abhaz akademisinden bilim insanları, akademik topluluk üyeleri ve Büyüka’nın öz yeğeni katıldı.
AbİGİ ile Geriye Dönüş (Repatriasyon) Komitesi iş birliğiyle düzenlenen programın açılış konuşmasını AbİGİ Direktörü Arda Aşuba yaptı. Konuşmasına katılımcıların Abhazya Halkı Zafer Günü’nü kutlayarak başlayan Aşuba, Ömer Büyüka’nın yaşamı ve Abhaz bilimine katkılarını anlattı. Büyüka’nın Abhaz dili, mitolojisi, folkloru ve tarihine özel bir katkı sunduğunu belirten Aşuba, mirasının modern Abhaz biliminin temel taşlarından biri haline geldiğini vurguladı.
Programda söz alan yazar Anzor Mukba, Büyüka ailesinin köklerinin Abjaka köyünden geldiğini ifade ederek Büyüka’nın Abhazya’ya yaptığı ilk ziyareti anlattı. Büyüka’nın gemiden iner inmez kimseyle selamlaşmadan önce diz çöküp atalarının toprağını öptüğünü belirten Mukba; öğrencilerle, yazarlarla ve bilim insanlarıyla buluşup radyoda konuşmalar yaptığı bu seyahatin onun için hayat boyu süren bir ilham kaynağına dönüştüğünü ifade etti.
Abhaz Devlet Üniversitesi Öğretim Görevlisi Oktay Chkotua ise Ömer Büyüka’nın zorlu yaşam yolunu Abhaz edebiyatının kurucusu Dimitri Gülya ile kıyaslayarak değerlendirdi. Chkotua, çocukluğunda sürgün zorluklarını yaşamış Gülya gibi Büyüka’nın da bilime paha biçilemez katkılar sağladığını söyledi. Büyüka’nın kitaplarını çevirirken ve hazırladığı sözlükten yararlanırken bıraktığı zengin kültürel mirasa her defasında tanık olduğunu belirten Chkotua, anadilde kaleme alınan bu eserlerin halkın hafızasında sonsuza dek yaşayacağını vurguladı.
Şair ve yazar Gennadi Alamiya, Büyüka’nın araştırmaları ve yayımladığı eserlerle Abhazya’nın adını geniş kitlelere duyurduğunu ifade ederken, etnograf ve dil bilimci Alina Açba da Büyüka’nın hayatı ve çalışmaları üzerine bir sunum gerçekleştirdi. Etkinlikte ayrıca Büyüka’nın bilimsel mirasını incelemeye yıllarını veren, onun Türkçe kaleme aldığı eserlerini Abhazcaya kazandıran öğrencisi ve yardımcısı Mahinur Papba’nın emekleri de saygıyla anıldı.
Mühendislik eğitimi almasına rağmen 80 yıldan fazla süreyi Abhaz-Adige halklarının etno-kültürel tarihi, mitolojisi ve dil bilgisi araştırmalarına adayan Ömer Büyüka (1901–2001), Osmanlı arşivlerinde ve Topkapı Sarayı’nda çalışarak Kafkasya tarihine dair önemli belgeler ortaya çıkarmıştı. “Ubıhlar” ve “İstanbul’dan Abhaz’ın Sesi” gibi temel eserlerin yazarı olan Büyüka, Abhazya Devlet D. İ. Gülya Ödülü sahibiydi.
____________________
Apsnı Press
Post Views: 45