“Sohbet”

--Adın ne?

--Ğalibi.

--Nerede doğdun?

--1910 yılında Arhavi’de doğdum.

--Anne ve baban var mı?

--Hayır, onlar 1917 yılında Ünye’de vefat ettiler

--Ünye’de ne iş yapıyorlardı?

--Cihan Harbi sırasında Çarın askerleri ülkemize girince Arhavi’den muhacir çıkmıştık. Annem ve babam Ünye’de vefat ettiler.

-- Annen ve baban vefat ettiği zaman sen kaç yaşındaydın?

--Yedi yaşımdaydım.

--Sonra kiminle beraber yaşadın?

-- 12 yaşında ağabeyim vardı. Onunla beraber yaşadım.

--Ünye’den tekrar Arhavi’ye kiminle döndün?

--Ağabeyimle döndüm.

--Başka kimsen var mıydı?

--Arhavi’de iki kız kardeşim vardı.

--Öğrenim gördün mü?

--Kısa bir süre öğrenim gördüm.

--Nerede öğrenim gördün?

-- Abhazya Ö.S.S. Cumhuriyeti’ndeki [ფშართილუღი ]/ Pşartiluği köyünde beş- altı yıl boyunca öğrenim gördüm.

--Başka nerelerde öğrenim gördün?

--Leningrad’da öğrenim gördüm.

-- Leningrad’da kaç yıl öğrenim gördün?

--Orada üç yıl sekiz ay öğrenim gördüm.

--Orada hangi mesleğin öğrenimini görüyordun?

--Sovyet inşası bölümünde okuyordum.

--Leningrad’daki öğrenimini tamamladın mı?

--Hayır, oradaki öğrenimimi tamamlayamadım.

--Öğrenimini neden tamamlayamadın?

--Ciddi derecede hastalandım. O sebeple geri döndüm.

--Nereye döndün?

--[სოხუმი]/ Sohum’a döndüm.

--Şimdi nerede çalışıyorsun?

--Şimdi [ცხარა-შუბარა]/ Tskhara-Şubara Köyü Sovyetinin yazıcısıyım.

--Yalnızca yazıcı mısın?

--Hayır, iki başka görevim daha var.

--Başka hangi görevlerin var?

--Köy [Суд]/ mahkemesini başkanıydım. Yine [ობლიგაცია]/ “ilişkiler” başkanıydım. 

--Komsomol musun?

--1927 yılından beri komsomolum.

****

--Adın ne?

--Sergi.

--Lazcayı önceden de biliyor muydun?

--Lazcayı önceden az biliyordum.

--Lazcayı kimin yanında öğrendin?

--Lazcayı bana profesör Arnold Çikobava öğretiyordu.

-- Lazcayı iyi yazabiliyor musun?

--Lazcayı iyi yazıp anlayabiliyorum ama iyi konuşamıyorum.

--Lazca alanında çalışan kurumlar var mı?

--Olmaz olur mu?! Tiflis’teki Akademide Diller bölümü var. Ondan başka üniversitede de  öğreniyorlar.

--Orada Lazlar da öğreniyorlar mı?

--Lazlar değil, çalışma yürütecek öğrenciler üniversitede Lazcayı öğreniyorlar?

--Üniversitede Lazcayı kim öğretiyor?

-- Üniversitede Laz Dilini profesör Arnold Çikobava öğretiyor.

--Tiflis’teki o akademide başka neler yapıyorsunuz?

--Akademide Lazların dili ile önceki ve şimdiki yaşamları üzerine çalışıyoruz.

[Bitti…]

“Osinapu”

--Si mu gcoxuns?

--Ğalibi.

--So dibadi?

--Arkabis 1910 ʒ̆.

--Nana do baba kogyonun-i?

--Var, hetepe doğures 1917 ʒ̆. Noğa Unyes.

--Hek mu dulya uğut̆es?

--Hek muhaciri biditdort̆un do doğures.

--Nana do baba giğuru-şi, si nak̆o ʒ̆anei t̆i?

--Şkit ʒ̆aneri bort̆i.

--Si mik̆ala skidut̆i?

--Ma hemindros vit̆ojur [12] ʒ̆aneri cuma miyonut̆u.

--Arkabişe mik̆ala moxti?

--Cuma çkimik̆ala.

--Çkva miti var giyonut̆u-i?

--Jur da Arkabis miyonut̆u.

--Si k̆itxeri yeri?

--Ma ç̆ut̆a k̆itxeri bore.

--Si so ik̆itxi?

--Ma xut-aşi ʒ̆anas Pşartiluğis bik̆itxi.

--Çkva so ik̆itxi?

--Leninişi Noğas bik̆itxi.

--Leninişi Noğas nak̆o ʒ̆anas ik̆itxi?

--Sum ʒ̆ana do ovro tutas bik̆itxi.

--Mu zenaxat̆is ik̆itxomt̆i?

--Ma bik̆itxomt̆i “Sovetuari” ok̆oduşi ot̆delenias.

--Oguru doçodini-r-i Leninişi Noğas?

--Var, maçodinu.

--Mot var gaçodinu?

--P̆at̆i bižabuni do komopti.

--So moxti?

-Soxumişa.

--Haʒ̆i so içalişam?

-Haʒ̆i Ʒxara-Şubaraşi oput̆eşi Savetis “mamç̆aru” bore.

--Xvala mamç̆aru yeri?

--Var, ma jur çkva dulya komiğun.

--Mu dulyape giğun?

--Oput̆eşi sudişi “tigemçanu” bort̆i do xolo obligaʒiaşi “tigemçanu” bort̆i. 

--Si k̆omsomoli yeri?

-Ma k̆omsomoli bore 1927 ʒ̆anaşen.

+

--Si mu gcoxuns?

--Sergi.

--Si Lazuri ʒ̆oxle kogiçkit̆u-i?

--Ǯoxle ç̆ut̆a miçkit̆u.

-- Ǯoxle mik̆ala diguri?

--Ma Lazuri domoguramt̆u p̆ropesori Arnold Çikobavak.

--Haʒ̆i Lazuri si k̆ai gaç̆aren-i?

-Lazuri k̆ai bç̆arum do oxoboʒ̆onam, ama k̆ai var map̆aramiten.

--Lazuri, nena-na oteşkilams, mutu koren-i?

--Muç̆o var! T̆iplisişi Ak̆ademias Nenapeşi Sekʒia ren do xolo universit̆et̆is iguraman.

--Lazepek iguraman-i?

--Lazepek var, ama çkva st̆udent̆epek iguraman nenaşi oteşkiluşeni?

--Universit̆et̆is Lazuri mik dogurams?

--Universit̆et̆is Lazuri Nena dogurams p̆rofesori Arnold Çikobavak.

--Ak̆ademias Lazuri mu ikomt?

--Çkun ak̆ademias biguramt Lazuri nenape do hentepeşi ʒ̆oxleneri do haʒ̆ineri oskedinupe.

[Diçodu…]

 [Sergi Jiğenti, “Ç̆anuri T̆ekst̆ebi ,(10.)/Arkabuli K̆ilok̆avi, SSRK̆ Meʒnierebata Ak̆ademiis Sakartvelos Pilialis Gamomʒemloba, T̆pilisi, 1938, (Gürcü Alfabesinden Latin Alfabesine çevriyazı, düzenleme ve Türkçeye çeviri: Ali İhsan Aksamaz, İstanbul, 1999)] 

aksamaz@gmail.com